Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie ciasteczek (cookies). Dowiedz się więcej Rozumiem
PCK OPH ORE
Wersja do wydruku
Terminy używane w programie - Odkrywamy Prawo Humanitarne.
Większość haseł użytych w słowniku zachowuje swoje znaczenie potoczne. Niektóre terminy mają również wyjątkowe zastosowanie w programie Odkrywamy Prawo Humanitarne ze względu na ich specyficzne znaczenie w zakresie działań humanitarnych i pracy Czerwonego Krzyża.


Wyszukaj pojęcia używając tego indeksu

A | Ą | B | C | Ć | D | E | Ę | F | G | H | I | J | K | L
Ł | M | N | Ń | O | Ó | P | Q | R | S | Ś | T | U | V
W | X | Y | Z | Ź | Ż | Wszystkie

Strona:  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  (Następne)
Wszystkie

A

:
Słowo pochodzące z języka afrykańskiego, oznaczające rozdzielenie; jest ono również określeniem systemu rasowej dyskryminacji stosowanej wobec czarnoskórej ludności zamieszkującej Południową Afrykę, przez tamtejszą ludność o białym kolorze skóry.
:
Atak, który nie jest skierowany przeciwko konkretnemu celowi wojskowemu bądź którego skutki nie mogą być kontrolowane (zgodnie z zasadami MPH) czego powodem są stosowane środki i metody walki. Atak taki w efekcie uderza, zarówno w cele wojskowe, jak i ludność i obiekty cywilne.

C

:
Obiekt, który z racji swojej natury, lokalizacji, celu, lub wykorzystania czynnie uczestniczy w działaniach wojennych, oraz którego częściowe lub całkowite zniszczenie daje znaczącą przewagę militarną.
:
Są to najbardziej rażące naruszenia czterech konwencji Genewskich oraz Pierwszego Protokołu Dodatkowego, które zostały popełnione w stosunku do pewnych kategorii osób (rannych, chorych, rozbitków, jeńców wojennych, ludności cywilnej) którzy znaleźli się w rękach obcego państwa w trakcie trwania międzynarodowego konfliktu zbrojnego. Cztery Konwencje Genewskie, wraz z Pierwszym Protokołem Dodatkowym określają, które z zachowań stanowią ciężkie naruszenia, są to: rozmyślne mordowanie, tortury, nieludzkie traktowanie, rozmyślne powodowanie dużych obrażeń na ciele i psychice, bezprawna deportacja lub przemieszczenie, oraz branie zakładników.
:
Powszechnie ratyfikowane cztery traktaty, które stanowią podstawę współczesnego prawa humanitarnego. Zostały one przyjęte w Genewie w 1949 roku. Do 2006 zostały podpisane przez wszystkie państwa świata. Cztery konwencje Genewskie zapewniają ochronę różnym kategoriom ludności w trakcie trwania konfliktu zbrojnego: ranni i chorzy na lądzie (Pierwsza Konwencja Genewska), ranni i chorzy na morzu (Druga Konwencja Genewska), jeńcy wojenni (Trzecie Konwencja Genewska), ludność cywilna (Czwarta Konwencja Genewska).

D

:
Traktat przyjęty w 1977 roku jako uzupełnienie i rozwinięcie postanowień czterech Konwencji Genewskich, swoje zastosowanie znajduje w sytuacji konfliktu zbrojnego, innego niż międzynarodowy, stanowi rozwinięcie Art. 3 wspólnego dla czterech konwencji Genewskich.
Drugi Protokół dodatkowy dotyczy konfliktu zbrojnego, innego niż międzynarodowy, który ma miejsce na terenie danego państwa pomiędzy siłami zbrojnymi tego państwa i siłami opozycyjnymi, lub też pomiędzy uzbrojonymi grupami, które działają pod zorganizowanym przewodnictwem i kontrolują część danego terytorium oraz mają możliwość prowadzenia zaplanowanych i regularnych działań zbrojnych.
:
Sytuacja, w której osiągnięcie jednego celu stoi w konflikcie z osiągnięciem innego celu, bądź wyrządza tyle samo zniszczeń co korzyści.
:
W świetle Konwencji Narodów Zjednoczonych o prawach dziecka z 1989 roku, jako dziecko definiuje się osobę poniżej osiemnastego roku życia, chyba, że prawo, któremu podlega dane dziecko stanowi inaczej.
:
W ramach programu OPH termin ten odnosi się do dziecka, które zostało wcielone, lub w jakikolwiek inny sposób wykorzystane w ramach działań wojennych, lub przez grupę zbrojną. Dotyczy to zarówno dzieci wcielonych w charakterze walczących, jak również kucharzy, posłańców, szpiegów, bądź też dzieci wykorzystywane w celach seksualnych.

E

:
Przeświadczenie, że każde zjawisko lub sytuacja prowadzi do dalszych, szerszych konsekwencji, tak jak kamień wrzucony do wody tworzy na jej tafli okręgi.
:
Różnorodne działania mające na celu zagwarantowanie, iż przepisy prawa międzynarodowego będą we właściwy sposób wdrożone na poziomie krajowym. Na ogół działania te przyjmują formę monitoringu lub wywierania presji poprzez np. kary czy środki dyscyplinarne.

G

:
W ramach programu OPH, termin ten odnosi się do grup ludzi, ze zorganizowaną strukturą władzy i przywództwa, która posiada broń, i jako podmiot nie-państwowy zaangażowana jest w działania nieprzyjacielskie. Również uzbrojone grupy opozycjonistów mogą być uważane za grupę zbrojną.

H

:
Prawdziwa wartość człowieka - definicja odnosząca się w ten sam sposób do każdego człowieka, bez względu na jego rasę, kolor skóry, płeć, język, narodowość, religię, przekonania polityczne, własność, miejsce urodzenia, etniczne lub socjalne pochodzenie, lub też każdą inną cechę.

I

:
Przywilej, który posiadają pewne grupy ludzi (dyplomaci, parlamentarzyści, członkowie rządu, głowy państw), który pozwala im sprawować urząd bez obawy o sądową odpowiedzialność.
:
Proces wcielania w życie, oraz zapewniania właściwego poszanowania i stosowania międzynarodowych norm prawnych poprzez wdrażanie działań takich jak przystosowanie prawa i regulacji krajowych, czy ustanowienie odpowiednich struktur i jednostek administracyjnych.

J

:
Termin używany w MPH określający kombatanta, lub osobę o podobnym statusie, która podczas międzynarodowego konfliktu zbrojnego wpadła w ręce nieprzyjaciela. Do osób o podobnym do kombatanta statusie zaliczamy korespondentów wojennych, dostawców zaopatrzenia, załogę statków morskich, oraz powietrznych. W przypadku wątpliwości, każda schwytana osoba, biorąca udział w działaniach wojennych, traktowana jest jak jeniec wojenny. Jeńcom wojennym przysługuje specjalna ochrona na podstawie Trzeciej Konwencji Genewskiej.
:
Różnorodne środki i mechanizmy, które mają na celu promocję sprawiedliwości, pokoju oraz pojednania, w odpowiedzi na pogwałcenie MPH, oraz do praw człowieka.
:
Termin w dosłownym tłumaczeniu oznacza „prawo do prowadzenia wojny”; dotyczy on prawnie określonych, przez zapisy Karty Narodów Zjednoczonych, sytuacji w których państwo ma prawo do użycia siły w stosunku do drugiego państwa.
:
Termin w dosłownym znaczeniu oznacza „prawo podczas wojny”, inaczej jest to międzynarodowe prawo humanitarne.

K

:
Pochodząca z 1899 roku podstawowa zasada MPH stanowiąca, iż nawet w przypadku braku odpowiedniego zapisu, w prawie międzynarodowym, który chroniłby ludność cywilną i kombatantów, pozostają oni pod ochroną prawa międzynarodowego na mocy zwyczaju wywodzącego się z ogólnej praktyki oraz podstawowych zasad zachowania humanitarnego.
:
W ramach programu Odkrywamy Prawo Humanitarne, aby ułatwić zrozumienie pojęcia, jest ono używane w sposób ogólny zamiennie z terminami „żołnierz” oraz „walczący”, i oznacza członka sił zbrojnych lub uzbrojonej grupy będącej jedną ze stron konfliktu. W MPH, Kombatant w międzynarodowym konflikcie zbrojnym odnosi się do członka uzbrojonej grupy, która jest stroną konfliktu (z wyłączeniem medycznego, bądź religijnego personelu), i który bierze czynny udział w działaniach nieprzyjacielskich. Kombatanci mają obowiązek zaznaczenia, iż nie należą do ludności cywilnej oraz do poszanowania i przestrzegania zasad międzynarodowego prawa humanitarnego. Jeśli kombatant dostanie się w ręce wroga, staje się on jeńcem wojennym.
:
Zobacz: konflikt zbrojny inny niż międzynarodowy.
:
Jako konflikt zbrojny określa się konflikt pomiędzy dwoma lub więcej uzbrojonymi stronami. W sytuacji konfliktu między siłami zbrojnymi państw mówimy o konflikcie międzynarodowym. W przypadku konfliktu pomiędzy siłami rządowymi a zorganizowanymi grupami zbrojnymi; lub pomiędzy uzbrojonymi grupami wewnątrz granic danego państwa, mówimy o konflikcie zbrojnym innym niż międzynarodowy. Inne sytuacje przemocy, takie jak wewnętrzne zamieszki lub napięcia nie są określane mianem konfliktu zbrojnego.
:
Konflikt zbrojny, inny niż międzynarodowy ma miejsce w sytuacji, gdy dochodzi do konfliktu zbrojnego pomiędzy władzami państwa a zorganizowanymi grupami zbrojnymi, lub tylko pomiędzy tymi grupami wewnątrz danego państwa. Sytuację konfliktu zbrojnego innego niż międzynarodowy reguluje wspólny dla czterech konwencji Genewskich Art. 3, oraz Drugi Protokół Dodatkowy.
:
Zasada MPH nakazująca stronom walczącym, aby w działaniach wojennych używały tylko tyle siły ile potrzebne jest, aby osłabić siłę militarną wroga, jednocześnie nie raniąc osób oraz obiektów cywilnych ponad miarę konieczną do osiągnięcia bezpośredniej korzyści wojskowej.
:
Zjawisko występujące jako następstwo pewnych zdarzeń bądź pewnych form zachowania.
:
Międzynarodowy dokument, podpisany w 1997 roku w Ottawie w Kanadzie, który całkowicie zakazuje dalszej produkcji, składowania, przekazywania oraz użycia min przeciwpiechotnych, oraz nakazuje ich całkowite zniszczenie. Pełna nazwa Traktatu Ottawskiego to: Konwencja o zakazie użycia, składowania, produkcji i przekazywania min przeciwpiechotnych oraz o ich zniszczeniu.

L

:
Ludność cywilna, która spontanicznie chwyta za broń aby odeprzeć nadciągające siły nieprzyjacielskie.
:
Termin pochodzi z języka greckiego genos oznaczającego rasę lub plemię oraz z łacińskiego cidium, które oznacza zabójstwo. Według Konwencji Narodów Zjednoczonych z 1948 roku, dotyczącej Zapobiegania i Karania Zbrodni Ludobójstwa oraz Statutu Rzymskiego Międzynarodowego Trybunału Karnego ludobójstwo definiowane jest jako "którykolwiek z czynów, który dokonany jest z zamiarem zniszczenia w całości lub części grupy narodowej, etnicznej, rasowej lub religijnej”. Do czynów tych zalicza się zabójstwo członków grupy; spowodowanie poważnego uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia psychicznego członków grupy; rozmyślne stworzenie dla grupy warunków życia, obliczonych na spowodowanie jej całkowitego lub częściowego zniszczenia fizycznego; stosowanie środków, które mają na celu wstrzymanie urodzin w obrębie grupy; przymusowe przekazywanie dzieci członków grupy do innej grupy. Ludobójstwo uznawane jest za przestępstwo w świetle prawa międzynarodowego bez znaczenia czy miało ono miejsce w czasie pokoju, czy w trakcie działań wojennych.

M

:
Taktyka oraz strategia stosowana w operacjach wojskowych aby osłabić oraz zwyciężyć przeciwnika.
:
Dziedzina prawa międzynarodowego, na którą składają się zasady zapisane w traktatach, jak również zwyczaj międzynarodowy. Zadaniem MPH jest ochrona osób, które nie są bezpośrednio zaangażowane w działania wojenne oraz ograniczenie cierpień powstałych w wyniku konfliktu zbrojnego, jak również ograniczenie metod i środków prowadzenia działań wojennych (znane również jako prawo wojenne, prawo konfliktów zbrojnych, lub jus in bello).
:
Bezstronna, neutralna oraz niezależna organizacja, której głównym zadaniem jest ochrona życia i ludzkiej godności ofiar wojny oraz innych sytuacji z użyciem przemocy, jak również udzielenie im potrzebnej pomocy. MKCK próbuje zapobiegać cierpieniom wynikłym w efekcie działań wojennych poprzez promocję oraz wzmacnianie MPH i podstawowych wartości humanitarnych.
:
Międzynarodowy konflikt zbrojny ma miejsce, gdy dwa lub więcej państw używa w stosunkach między sobą sił zbrojnych. Społeczność międzynarodowa uznaje taki konflikt za konflikt zbrojny, nawet jeśli same zaangażowane w konflikt państwa nie uważają swoich działań za działania wojenne. Okupacja, bądź też walki narodowowyzwoleńcze, również uważane są za międzynarodowy konflikt zbrojny.
:
Międzynarodowy ruch humanitarny, którego misją jest ochrona ludzkiego życia oraz ludzkiej godności, a także łagodzenie skutków wojny bez względu na płeć, narodowość, rasę, religię, przynależność klasową lub poglądy polityczne. Ruch składa się z Międzynarodowego Komitetu Czerwonego Krzyża, Międzynarodowych Federacji Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca, oraz Krajowych Stowarzyszeń Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.
:
Utworzony w 1998 roku na podstawie traktatu, w Rzymie, stały sąd mający za zadanie sądzenie osób oskarżonych o zbrodnię ludobójstwa, zbrodnie przeciwko ludzkości, zbrodnie wojenne, oraz inne akty agresji. MTK nie ma pierwszeństwa przed sądami narodowymi, jest jednak uzupełnieniem ich pracy, kiedy nie są one w stanie lub nie chcą wszcząć postępowania karnego wobec oskarżonej osoby. Działalność MTK nie jest ograniczona tylko do niektórych przypadków.
:
Sąd utworzony przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1993 roku, aby osądzić osoby oskarżone o zbrodnie wojenne, zbrodnie ludobójstwa, oraz zbrodnie przeciwko ludzkości popełnione na terenach byłej Jugosławii od 1991 roku. MTKJ ma pierwszeństwo przed sądami krajowymi.
:
Sąd utworzony przez Organizację Narodów Zjednoczonych w 1995 roku, aby osądzić osoby oskarżone o zbrodnie wojenne, zbrodnie ludobójstwa, oraz zbrodnie przeciwko ludzkości popełnione na terenach Ruandy oraz przez ludność Ruandy w sąsiednich państwach w 1994 roku. MTKR ma pierwszeństwo przed sądami krajowymi.
:
Główny organ sądowniczy Organizacji Narodów Zjednoczonych z prawem rozstrzygania sporów między państwami członkowskimi.
:
Mina zaprojektowana, aby zranić, lub zabić jak największą liczbę osób znajdujących się w jej pobliżu. Mina zostaje uaktywniona w wyniku obecności, lub kontaktu z nią danej osoby. (Miny, które zostają zdetonowane na skutek obecności lub kontaktu pojazdu a nie osoby, i są uzbrojone w urządzenia przeciwdziałające rozbrojeniu nie są minami przeciwpiechotnymi).
:
Zobacz: Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża.
:
Zobacz: międzynarodowe prawo humanitarne.
:
Zobacz: Międzynarodowy Trybunał Karny.
:
Zobacz: Międzynarodowy Trybunał Karny dla byłej Jugosławii.
:
Zobacz: Międzynarodowy Trybunał Karny dla Ruandy.
:
Zobacz: Międzynarodowy Trybunał Sprawiedliwości.

N

:
Osoba, która walczy dla jakiegokolwiek kraju lub grupy która odpowiednio zapłaci za jej usługi. MPH definiuje termin w sposób bardziej dokładny, najemnik jest to osoba, rekrutowana aby walczyć w konflikcie zbrojnym, oraz brać bezpośredni udział w działaniach nieprzyjacielskich, w zamian oczekując zapłaty. Najemnik nie jest obywatelemstrony po której walczy. Najemnik nie może należeć do sił zbrojnych żadnej ze stron konfliktu, ani być oficjalnym wysłannikiem państwa nie biorącego udziału w konflikcie zbrojnym.
:
W odniesieniu do działalności MKCK, jest to polityka nie opowiadania się za żadną ze stron w konflikcie zbrojnym lub innej sytuacji z użyciem przemocy lub w konfliktach o podłożu politycznym, rasowym, religijnym, lub ideologicznym, tak aby zapewnić poufność obu stron.
:
Rodzaj broni, który nie jest zdolny rozróżnić celów wojskowych od ludności i obiektów cywilnych z dwóch powodów:
  • nie mogą być nakierowane na konkretny cel wojskowy;
  • ich efekty nie mogą być ograniczone (kontrolowane).
:
Osoba cywilna, bądź też kombatant, który jest hors de combat.
:
Ból, cierpienie, lub rany odniesione przez kombatanta, które wykraczają poza uzyskanie korzyści wojskowej.
:
Pomimo uprzednich wysiłków aby im zapobiec, lub zminimalizować, są to przypadkowe zniszczenia, straty lub zranienia ludności i obiektów cywilnych powstałe w wyniku prawomocnego ataku na cele wojskowe.
:
W odniesieniu do działalności MKCK, oznacza nie poddawanie się presji podmiotów z którymi współpracuje, niezależnie czy są to ofiarodawcy, podmioty międzynarodowe, rządy czy grupy zbrojne, które mogłyby wpłynąć na działalność MKCK w ramach niesienia pomocy potrzebującym.
:
W odniesieniu do działalności MKCK, jest to nie dyskryminowanie ludzi ze względu na ich narodowość, rasę, płeć, wierzenia religijne, przynależność klasową lub poglądy polityczne. MKCK w swoich działaniach kieruje się indywidualnymi potrzebami każdej jednostki, poczynając od tych w największej potrzebie.

O

:
Każdy obiekt nie będący obiektem wojskowym. Gdy obiekt cywilny jest używany w celach wojskowych, automatycznie traci ochronę przed atakami i staje się celem działań zbrojnych. (W przypadku wątpliwości co do statusu danego obiektu, należy uznać dany obiekt za obiekt cywilny.)
:
Zasada odpowiedzialności ze względu na hierarchię dotyczy przypadków w których uczestniczy komisja zbrodni wojennych. W ten sposób osoba, która zajmowała wysokie stanowisko może zostać pociągnięta do odpowiedzialności nie tylko za zbrodnie, których wykonanie sama nakazała, ale również za bezprawne działania lub zaniechania, których dokonaniu nie zapobiegła lub nie ukarała.
:
Patrz: zasada odróżnienia.
:
Przejęcie całkowitej kontroli nad danym terytorium przez nieprzyjacielskie siły innego państwa, niezależnie od zaistnienia zbrojnego oporu lub walki. MPH przewiduje szereg zasad, które zapewnić mają poszanowanie i ochronę ludności oraz własności na okupowanym terytorium.
:
Każda osoba nie będąca kombatantem. W momencie gdy osoba cywilna włącza się w bezpośrednie działania wojenne automatycznie traci swoją ochronę przed atakiem. (W przypadku wątpliwości co do statusu danej osoby, należy uznać ją za osobę cywilną.)
:
Patrz: uchodźca, lub wewnętrznie przesiedlona osoba.
:
Wytyczne ONZ dotyczące Ludności Wewnętrznie Przemieszczonej z 1998r. definiują osobę wewnętrznie przemieszczoną, jako zmuszoną do opuszczenia swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania z powodu wojny, czy innej sytuacji przemocy, prześladowania, pogwałcenia praw człowieka, lub katastrofy spowodowanej przez człowieka. W przeciwieństwie do uchodźców osoby te nie przekroczyły granic państwa.
:
Osoba, której miejsce pobytu nie jest znane jej bliskim, która na podstawie dostępnych informacji zaginęła na skutek konfliktu zbrojnego, lub innej sytuacji z użyciem przemocy, oraz każdej innej sytuacji, która może wymagać działania neutralnych mediatorów.

P

:
Traktat przyjęty w 1977 roku jako uzupełnienie postanowień czterech Konwencji Genewskich, swoje zastosowanie znajduje w sytuacji międzynarodowego konfliktu zbrojnego. Traktat wprowadza dodatkowe ograniczenia w odniesieniu do sposobów w jaki mogą być prowadzone działania wojenne, jak również wzmacnia ochronę ludności cywilnej.
:
Zorganizowane grupy, zarówno uzbrojone jak i nieuzbrojone, które działają poza kontrolą państwa. Do tej grupy zalicza się polityczne ugrupowania zbrojne, uzbrojone grupy opozycyjne, poza państwowe siły obywatelskie, partyzantów, prywatne jednostki zbrojne, bądź firmy ochroniarskie, poza rządowe organizacje, międzynarodowe firmy itp.
:
Sekretna grupa, która ma na celu obalenie rządu, bądź też okupujących sił nieprzyjaciela.
:
Proces lokalizowania oraz identyfikowania osoby, która została oddzielona od swojej jednostki wojskowej (zaginiony w akcji) lub też swojej rodziny w rezultacie konfliktu zbrojnego lub innej sytuacji z użyciem przemocy.
:
Podstawowa zasada, na podstawie której działa Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, zarówno w swoich relacjach z państwami, jak i podmiotami nie-państwowymi. MKCK prowadzi dwustronne dialogi, których poufność gwarantuje mu: dostęp do ludzi bezpośrednio dotkniętych konfliktem zbrojnym, lub inną sytuacją z użyciem przemocy oraz realne możliwości podjęcia działań mających na celu poprawienie ich sytuacji. W sytuacjach, kiedy działania z zachowaniem poufności nie przyczyniły się ani do poprawy sytuacji, ani do jej zakończenia, MKCK ma prawo do ujawnienia naruszeń prawa humanitarnego. Jest to jednak ostateczna metoda działania.
:
Obok ciężkich naruszeń MPH, są to te pogwałcenia zasad zapisanych w traktatach, bądź zwyczaju, które pociągają za sobą poważne konsekwencje dla ofiar, łamią zasady chroniące najważniejsze wartości. Poważne naruszenie MPH, zarówno w międzynarodowym konflikcie zbrojnym, jak i innym niż międzynarodowy konflikcie zbrojnym, jest zbrodnią wojenną.
:
Uznany za nielegalny, zakazany.
:
Zespół zasad prawa międzynarodowego, zawarty w traktatach, jak i zwyczaju, który na celu ma ochronę życia oraz ludzkiej godności przed ingerencją ze strony rządów. Prawa człowieka dotyczą każdego, w każdym czasie i okolicznościach.
:
Osoba bądź obiekt, który nie jest chroniony zapisami MPH przed atakami. Termin ten dotyczy zarówno kombatantów jak i ludność cywilnej, która bierze bezpośredni udział w działaniach nieprzyjacielskich, jak również miejsc i obiektów, które stanowią cel wojskowy.
:
Wpływ, który wywiera rodzina, przyjaciele, lub inne osoby, który sprawia, że dana osoba zachowuje się w taki a nie inny sposób.
:
Każde działanie natury seksualnej, zarówno w wymiarze psychologicznym jak i fizycznym, które zostało dokonane wbrew woli danej osoby, zarówno w czasie pokoju, jak i w czasie wojny.
:
Uporczywe nękanie osoby, lub grupy ludzi przez inną grupę, najczęstszymi formami są znieważenia na tle religijnym, etnicznym, rasowym lub politycznym.

R

:
Zobacz: Międzynarodowy Ruch Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.

S

:
Oparte na rasowym kryterium ograniczenie życia danej grupy do wyznaczonego obszaru, obiektów (np. szkół, kościołów), udogodnień (parków, placów zabaw, restauracji itp.).

Ś

:
Narzędzia wojenne, broń oraz amunicja.

S

:
Traktat przyjęty w 1998 r., ustanawiający Międzynarodowy Trybunał Karny.

Ś

:
W ramach programu OPH świadek zdarzenia to osoba, która jest w pobliżu zdarzenia zagrażającego ludzkiemu życiu, bądź ludzkiej godności, jednak nie jest w nie bezpośrednio zaangażowana.

S

:
W zakresie pomocy humanitarnej, jest to sytuacja, która wymaga przekazania pomocy i/lub zaspokojenia podstawowych potrzeb osób, które ucierpiały w wyniku naturalnej, bądź technologicznej katastrofy, lub też w wyniki konfliktu zbrojnego.
:
Poważne naruszenie porządku wewnętrznego, charakteryzujące się występowaniem zamieszek, lub innych aktów przemocy, za pomocą których grupy jak i jednostki wyrażają swoje niezadowolenie, opozycję oraz żądania (zamieszki wewnętrzne). Termin odnosi się również do sytuacji napięcia wewnętrznego, w której nawet gdy nie występują akty przemocy, państwo na wszelki wypadek dokonuje masowych aresztowań opozycji, zawieszenia pewnych praw człowieka, tak, aby zapobiec sytuacjom, które mogłyby doprowadzić do wewnętrznych zamieszek. Sytuacje napięć i niepokojów wewnętrznych nie stanowią konfliktu zbrojnego.
:
Zobacz: sytuacja wewnętrznych napięć i niepokojów.
:
Jednostki tworzone przez ludność cywilną, która na ogół nie jest opłacana. Mogą ale nie muszą być powiązane z jednostkami zbrojnymi danego państwa (nie stanowią części sił zbrojnych państwa).

T

:
Traktat przyjęty w 2005 roku jako uzupełnienie i rozwinięcie postanowień czterech Konwencji Genewskich, który ustanawia nowy znak: czerwony kryształ.
Czerwony Kryształ, podobnie jak Czerwony Krzyż i Czerwony Półksiężyc jest symbolem ochrony nadanej służbom medycznym i religijnym wchodzących w skład sił zbrojnych, jak i przedstawicielom Międzynarodowego Ruchu Czerwonego Krzyża i Czerwonego Półksiężyca.

U

:
Konwencja ONZ z 1951 roku o Statusie Uchodźców, oraz jej protokół z 1967 roku definiują uchodźcę jako osobę, która na podstawie uzasadnionych obaw o prześladowanie (ze względu na swoją rasę, religię, narodowość, przynależność do pewnej grupy społecznej lub politycznej), lub też w wyniku wojny lub innej sytuacji z użyciem przemocy przebywa poza terytorium własnego kraju, lub miejsca zamieszkania.
:
Zasada międzynarodowego prawa karnego, która pozwala by państwa mogły postawić przed sądem podejrzanych o zbrodnie wojenne, niezależnie od tego gdzie zostały one popełnione, jaka jest narodowość osoby oskarżonej czy też jej ofiar.

W

:
W ramach programu Odkrywamy Prawo Humanitarne, aby ułatwić zrozumienie pojęcia, jest on używany w sposób ogólny zmiennie z terminami „kombatant” oraz „żołnierz” i oznacza członka sił zbrojnych lub uzbrojonej grupy pod dowództwem strony będącej jedną ze stron konfliktu. Chociaż samo międzynarodowe prawo humanitarne nie definiuje terminu „walczący”, to w Komentarzu do czterech Konwencji Genewskich, oraz w pokrewnej literaturze termin ten używany jest na określenie osoby będącej członkiem innej niż państwowa grupy zbrojnej. Ludność cywilna również może być określana jako osoby walczące w czasie, gdy bierze ona udział w działaniach nieprzyjacielskich.
:
Konflikt zbrojny podczas którego ludność danego państwa walczy z mocarstwem kolonialnym, obcą siłą okupacyjną, lub przeciwko danemu reżimowi. Zgodnie z MPH, walka narodowo-wyzwoleńcza jest formą międzynarodowego konfliktu zbrojnego.
:
Oszukanie przeciwnika, poprzez udawanie posiadania statusu osoby chronionej przez MPH z jednoczesnym zamiarem zdradzieckiego wykorzystania tego statusu. Przykładami zdrady są: udawanie chęci negocjacji pod białą flagą, udawanie niemożności walki spowodowanej odniesionymi ranami lub chorobą, oszukiwanie co do statusu kombatanta i osoby cywilnej, lub też ochrona przy bezprawnym użyciu znaków, symboli Narodów Zjednoczonych lub innych organizacji, takich jak np. MKCK, lub krajów neutralnych lub nie będących stroną konfliktu. Zgodnie z zasadami MPH, działania prowadzone w celu zabicia, zadania ran lub przechwycenia jednostki nieprzyjaciela są zakazane.
:
Patrz Art. 3 wspólny dla czterech Konwencji Genewskich.
:
Zapis znajdujący się w każdej z czterech z Konwencji Genewskich dotyczący konfliktu zbrojnego, innego niż międzynarodowy. Jest on określany jako „Miniaturowa Konwencja”, ponieważ artykuł zawiera zespół podstawowych zasad, które mają chronić osoby, które nigdy nie były, bądź też przestały być bezpośrednio zaangażowane w działania nieprzyjacielskie. W artykule zawarty jest również zapis o bezstronności działań organizacji humanitarnych, takich jak MKCK. Zasady zawarte we wspólnym Artykule 3 zawierają zwyczajowe MPH, oraz stanowią minimum, którego muszą przestrzegać strony prowadzące konflikt zbrojny.
:
Różnorodna amunicja, która nie eksplodowała podczas działań wojennych i w efekcie pozostała na placu boju już po zakończeniu działań zbrojnych. Do tego typu amunicji zaliczamy (łuski artyleryjskie i moździerzowe) granaty, broń kastetową, bomby, (rakiety), pociski.

Z

:
W ramach programu OPH, zachowanie humanitarne to takie, które ratuje życie lub godność ludzką osoby, której dana osoba nie zna lub, której nie miałaby okazji pomóc; zachowanie humanitarne bardzo często naraża na ryzyko lub zgubę daną osobę.
:
Sytuacja, która zagraża bezpieczeństwu państwa/narodu; wyjątkowy kryzys, który dotyka społeczeństwo jako całość, oraz stanowi zagrożenie dla organizacji życia społeczności wewnątrz państwa.
:
Zobacz: Sytuacja wewnętrznych napięć i niepokojów.
:
Unormowany przykład zachowania, który reguluje sposoby zachowania.
:
Zasada MPH, która nakazuje, aby straty w ludności cywilnej, lub jej obrażenia, jak również zniszczenia obiektów należących do ludności cywilnej, które mogą wystąpić na skutek ataku celów wojskowych nie mogą przeważać nad korzyściami wojskowymi z przeprowadzenia takiego ataku.
:
Zasada MPH, nakazująca stronom konfliktu, aby zawsze dokonywały rozróżnienia pomiędzy ludnością cywilną a kombatantami, oraz pomiędzy obiektami cywilnymi a obiektami wojskowymi, gdy planują lub przeprowadzają działania wojenne.
:
Prawo międzynarodowe publiczne, definiuje agresję jako użycie przemocy przez jedno państwo w stosunku do drugiego, przy pogwałceniu zasad zawartych w Karcie Narodów Zjednoczonych. W chwili obecnej państwa pracują nad uznaniem bezprawności podobnych działań dokonanych przez osoby indywidualne jak również nad definicją przestępstwa agresji.Kiedy państwa osiągną konsensus w tej kwestii, Międzynarodowy Trybunał Karny będzie miał podstawy prawne, aby sądzić przestępstwa z zakresu ludobójstwa, zbrodni przeciwko ludzkości oraz zbrodni wojennych.
:
Jak stanowią zapisy Karty Międzynarodowego Trybunału Karnego w Norymberdze z 1945 roku, termin ten oznacza „planowanie, przygotowywanie, rozpoczęcie lub prowadzenie wojny napastniczej (agresywnej) albo wojny będącej pogwałceniem traktatów”. Zarówno udział w ustalaniu planu, jak i konspiracja by osiągnąć wyżej wymienione cele są również uważane za zbrodnię przeciwko pokojowi.
:
Termin dotyczy poważnych naruszeń MPH oraz innych sytuacji z pogwałceniem MPH, popełnionych zarówno w przypadku międzynarodowego konfliktu zbrojnego, jak i konfliktu zbrojnego innego niż międzynarodowy. Zbrodnie wojenne są to celowe ataki na ludność cywilną, grabieże, gwałty, niewolnictwo na tle seksualnym, zmuszanie do prostytucji, zmuszanie do zachodzenia w ciążę, wykorzystanie w działaniach wojennych dzieci do lat 15 itp.
:
Jak stanowi Statut Rzymski Międzynarodowego Trybunału Karnego, zbrodnia przeciwko ludności "oznacza którykolwiek z następujących czynów, popełniony w ramach rozległego lub systematycznego, świadomego ataku skierowanego przeciwko ludności cywilnej". Do wyżej wspomnianych czynów zalicza się zabójstwo, niewolnictwo, deportację, uwięzienie, tortury, różne formy przemocy seksualnej, prześladowanie jakiejkolwiek możliwej do zidentyfikowania grupy lub zbiorowości, przymusowe zniknięcia ludności, oraz apartheid. Zbrodnie przeciwko ludzkości podlegają jurysdykcji prawa międzynarodowego bez znaczenia czy miały miejsce w czasie pokoju, czy konfliktu zbrojnego.

Ż

:
W ramach programu Odkrywamy Prawo Humanitarne, aby ułatwić zrozumienie pojęcia, jest ono używane w sposób ogólny zmiennie z terminami „kombatant” oraz „walczący”, i oznacza członka sił zbrojnych lub uzbrojonej grupy pod dowództwem strony będącej jedną ze stron konfliktu. MPH nie używa terminu żołnierz, który w mowie potocznej odnosi się do członka sił zbrojnych danego państwa.

Z

:
Niepisana zasada, która jest powszechnie akceptowana, bądź też potwierdzona praktyką.
:
Ogólne zasady postępowania, traktowane jako prawo. Przykłady takiego zachowania mogą być znalezione w oficjalnych oświadczeniach państw, raportach na temat operacji wojskowych, jak również w działaniach wojennych, prawodawstwie narodowym oraz prawie zwyczajowym.
:
Patrz: zwyczajowe międzynarodowe prawo humanitarne.

Ł

:
Seria zdarzeń, każdy element zdarzenia inicjujący bądź będący następstwem poprzedniego.

Strona:  1  2  3  4  5  6  7  8  9  10  11  (Następne)
Wszystkie



Nie jesteś zalogowany(a) (Zaloguj się)

© Polski Czerwony Krzyż ul. Mokotowska 14, 00-561 Warszawa oraz Ośrodek Rozwoju Edukacji Aleje Ujazdowskie 28, 00-478 Warszawa